Tükrük bezi iltihplrı, Abseleşen ve bseleşmeyen ve özel tükürük bezi iltihbı şeklinde 3 tipde görülür.En sık görülen enfeksiyon Kbkulk (epidemik Protit) tır.

√ Kbkulk (Epidemik Protit):
Çoçukluk çğının en sık göerülen tükrük bezi hstlığıdır. Kuluçk süresi 14-21 gündür. Protis isimli ve çenenin üstünde kulğın önünde yer ln tükrük bezinde şişlik, kızrıklık, knl ğzınd hfif bir şişme ve kızrıklık, kulk kepçesinin yer değiştirmesi gibi bulgulr shiptir. Akıntı iltihp krkterde değildir. Ekşi gıdlrın lınmsı ğrıyı rttırır.

Olgulrın %30und teş yoktur, %75inde iki trflı etkilenme vrdır. Bir trfın şişmesini tkip eden 5 gün içinde diğer trf t şişer. Bzen çeneltı tükrük bezleride hstlığ eşlik eder. Kbkulk virüslerle oluşn bir enfeksiyondur. Etken prmikzom grubun it nörotropik bir virus olup, 8. kf sinirinde geri dönüşümsüz bir lezyon oluşturrk tek trflı tm ykın bir sğırlığ yol çbilir.

Pnkresı tutrk şeker hstlığı , testisler vey yumurtlıklrı tutrk kısırlık ve sntrl sinir sistemini tutrk menenjit ypbilir. Hstlığın 3-4. günlerinde kn ve idrrd milz miktrı mksimum düzeye
ulşır. Tedvi semptomtiktir ğrı kesici teş düşürücü ilçlr verilir. Ağrı zltılır, teş düşürülür.

√ Diğer Virl Enfeksiyonlr:
Sitomeglovirus, Coxckie A, Echovirus, İnfluenz virusu tükrük bezlerinde enfeksiyon neden olbilirler. Tedvi kbkulktki gibi semptomtiktir. HIV enfeksiyonu sıklıkl büyük tükrük bezlerinin tutulumu ile birliktedir. HIV için klinik şüphe olduğund serolojik testler ypılır.

√ Ani gelişen iltihplı dişeti ve tükrük bezi infeksiyonu:
Ağız içi boşluktn gelen bkterilerin oluşturduğu tükrük bezinin bseleşmeye meyilli enfeksiyonudur. Sıklıkl protis bezinde gözlenir. En sık rstlnn etken Stfilokokkus ureus isimli bkteridir dh ndiren Streptokok, E.Coli, Hemofilus influenz görülebilir.

Tükrük bezi niden şişer ve ğrılıdır. Ateş ve beyz kn hücrelerinde rtm vrdır. Protis bezi tutlunc kulk kepçesi belirginleşir ve hstnın rksındn bkıldığınd şişlik rhtlıkl frkedilir. Tükrük bezi elle muyenede hsssdır ve hmur kıvmınddır. Deride kızrıklık olbilir ve bseleşme vrs deri ltınd yumuşm hissedilir. Tükrük bezinin ğız içindeki knl ğzın bkrken beze ypıln msj ile pürüln kıntı geldiği izlenir.

Enfeksiyon dış kulk yolun tlybilir. Hstd yüz felci olbilir. Derin boyun bsesi ve göğüs boşluğu iltihbı gibi kompliksyonlr olbilir. Hstlrın 1/3ü meliyt sonrsı dönemde ğızdn gıd lımı kısıtlnmış ve elektrolit-sıvı dengesi bozulmuş hstlrdır. Protise ypıln msj ile stenon knlındn ğız içine bse boşlımı izlenebilir.

Tedvide bkterilere etkili yüksek dozd ntibiyotikler verilir. Sıvı-elektrolit dengesi düzeltilir. tükürük bezi üzerine sıck kompresler uygulnır. Siylogoglr (%2lik pilokrpin dmlsı verilir, çiklet çiğnetilir,C vitmini tbletleri vey limon emdirilir) ve ğız hijyenine dikkt edilir. Abse vrs, yüz siniri korunrk, yelpze şeklinde kesi ypılrk bse boşltılır

Diğer yönlerden sğlıklı çocuklrd görülen protisin süpürtif enfeksiyonu yrı bir ntitedir. Uygun ntibiyotik tedvisi ve tkip gerekir. Genelde dolesn dönemde semptomlr sonlnır ve ndiren cerrhi gerekir.

√ Müzmin ve tekrrlyn dişeti-tükrük bezi iltihbı:
En sık protisde görülür. Altt ytn sebep olrk tükrük sekresyonunun zlmsı yd durmsı sorumlu tutulmktdır. Klinik olrk hstd tekrrlyn, hfif ğrılı
tükrük bezi şişmeleri söz konusudur. Şişliklerin rsı birkç hft vey birkç y olbilir. Tş vey kolylştırıcı fktörler vrs bunlr tedvi edilmelidir. Yeterli sıvı lımı , bez msjlrı ynınd kut tklr sırsınd ntibiyotik kullnılır. Konservtif tedvinin yetersizliği hlinde bezin cerrhi olrk çıkrılmsı gerekebilir.

Çeneltı tükrük bezin müzmin ve drltıcı iltihbı (Kuettner tümörü):
Gerçek bir tümörden yırtedilmesini zorlştırck şekilde Çeneltı bezde sertleşme ve büyüme görülür. Ayırıcı tnı ve histolojik inceleme için tükrük bezi çıkrılır ve böylece tedvi edilmiş olur.

√ ÖZEL TÜKRÜK BEZİ İLTİHAPLARI:
√ Tüberküloz (tbc):
Protis vey Çeneltı tükrük bezinde ğrısız bir şişlik olur.Enfeksiyonun primer yerleşim bölgesi kciğerlerdir:Röntgende kireçlenme gürülebilir. Akciğerlerde ve diğer orgnlrd Tbc rnmlıdır. Tedvi, nti-tbc ilçlr ile ypılır. Enfekte lenf nodlrının ve tükrük bezlerinin fsiyl sinir korunrk çıkrılmsı gerekebilir.

Aktinomikoz, kedi tırmığı hstlığı seyrek görülen özel tükrük bezi iltplrıdır